Stan SOR-ów w Polsce: rekordowe obciążenie, większa przejrzystość i wciąż za mało oddechu dla systemu

Szpitalne Oddziały Ratunkowe są dziś jednym z najbardziej obciążonych elementów polskiej ochrony zdrowia. Z jednej strony rośnie liczba pacjentów, z drugiej coraz więcej danych pokazuje, jak bardzo SOR-y są przeciążone i jak często trafiają tam osoby, które nie wymagają pomocy w trybie nagłym.

W praktyce oznacza to system, który działa pod stałą presją: jedni pacjenci potrzebują natychmiastowej interwencji, inni trafiają tam, bo nie mają szybkiego dostępu do innych form pomocy. Ten miks sprawia, że kolejki na SOR-ach są dziś nie tylko problemem organizacyjnym, lecz także wskaźnikiem kondycji całego systemu ochrony zdrowia.

Coraz więcej pacjentów

Według GUS — „Pomoc doraźna i ratownictwo medyczne w 2025 r.” w 2025 roku z doraźnej pomocy medycznej w szpitalnych oddziałach ratunkowych lub izbach przyjęć skorzystało 6,6 mln pacjentów, czyli o 2,9% więcej niż rok wcześniej. Po udzieleniu świadczeń 4,9 mln osób wypisano do domu, a 1,7 mln objęto leczeniem szpitalnym.

Te liczby obejmują łącznie SOR-y i izby przyjęć — nie należy ich odczytywać jako wyłącznie „pacjentów SOR”.

Co z tego wynika?

SOR-y pełnią podwójną rolę: ratują życie w stanach nagłych i jednocześnie są miejscem pierwszego kontaktu dla bardzo dużej liczby pacjentów. W strukturze wiekowej GUS wskazuje, że osoby w wieku 65+ stanowiły 29,0% pacjentów, a dzieci 18,3%.

Gdzie system jest najbardziej napięty

W materiałach publicznych dotyczących sieci SOR pojawia się liczba 251 szpitalnych oddziałów ratunkowych. Na papierze wygląda to na rozbudowaną sieć, ale nierównomierne rozmieszczenie pacjentów i różnice regionalne oznaczają, że część oddziałów pracuje na granicy możliwości.

Z danych GUS wynika też, że na 1000 mieszkańców przypadało w 2025 roku 177 pacjentów SOR-ów i izb przyjęć, a różnice między województwami były duże. To sygnał, że problem nie dotyczy wyłącznie dużych miast, lecz całej architektury systemu ratunkowego.

Jak działa triaż

W polskich SOR-ach pacjent po przyjęciu przechodzi triaż, czyli ocenę pilności pomocy. System kolorów określa, kto ma być obsłużony najpierw: czerwony oznacza pomoc natychmiastową, pomarańczowy do 10 minut, żółty do 60 minut, zielony do 120 minut, a niebieski do 240 minut oczekiwania na pierwszy kontakt z lekarzem po triażu (progi zgodne z publicznymi opisami zasad segregacji medycznej).

Kolejność przyjęć nie wynika z zasady „kto pierwszy, ten lepszy”, tylko z pilności medycznej. Dla pacjenta z zewnątrz często wygląda to jak chaos, ale z punktu widzenia medycyny ratunkowej jest to mechanizm konieczny do ratowania najcięższych przypadków.

Większa przejrzystość online

Od końca 2024 roku pacjent.gov.pl umożliwia sprawdzanie czasu czekania na konkretnym SOR-ze. Na stronie można znaleźć placówkę na mapie, sprawdzić liczbę oczekujących i przewidywany czas do pierwszego kontaktu z lekarzem po triażu.

Interpretacja

To ważna zmiana organizacyjna: pacjent nie musi jechać „w ciemno”. Dla części osób może to oznaczać krótszy czas oczekiwania, a dla systemu — mniejszy napływ do najbardziej przeciążonych oddziałów. Nie jest to jednak dowód, że mapa kolejek sama w sobie „naprawia” obciążenie SOR.

Problem nie kończy się na kolejce

Kolejka jest objawem, nie pełną diagnozą systemu. Publiczne komunikaty Ministerstwa Zdrowia przypominają, że SOR ma służyć stanom nagłego zagrożenia zdrowotnego, a nie zastępować POZ, nocną i świąteczną opiekę albo poradnie specjalistyczne.

Samo zwiększanie liczby łóżek czy personelu nie rozwiąże całego problemu, jeśli część pacjentów nadal będzie trafiała do SOR-u z powodu trudności w dostępie do innych świadczeń. W tym sensie SOR staje się „zaworem bezpieczeństwa” dla systemu, który w innych miejscach działa nierówno.

Co to znaczy dla pacjenta

Dla pacjenta najważniejszy wniosek jest prosty: SOR jest miejscem dla nagłych, poważnych stanów, a nie dla każdej dolegliwości. Jeżeli sytuacja nie zagraża życiu, warto sprawdzić najpierw inne ścieżki pomocy.

Jednocześnie warto korzystać z publicznych danych o kolejkach, bo pomagają one wybrać placówkę bardziej racjonalnie. Takie narzędzia nie naprawią systemu same w sobie, ale mogą zmniejszyć frustrację pacjentów i częściowo odciążyć najbardziej przeciążone SOR-y.

Uwaga: czas oczekiwania i obciążenie kolejki to metryki operacyjne. Nie oznaczają jakości leczenia w danej placówce.