Kolejki na SOR-ach w Polsce 2026: co naprawdę pokazują czasy oczekiwania

Publiczne dane o kolejkach na Szpitalnych Oddziałach Ratunkowych są dziś znacznie łatwiej dostępne niż jeszcze kilka lat temu. To ważny postęp, ale sama dostępność liczb nie oznacza, że można je bezpiecznie porównywać. Głównym problemem badawczym nie jest już wyłącznie pytanie „ile minut czeka pacjent?”, lecz również: co dokładnie mierzy podawany czas, jak kompletne są dane i jak interpretować wartości kończące się na komunikacie „powyżej progu”?

Analiza łączy dane zgromadzone przez kolejkisor.pl z publicznych statystyk pacjent.gov.pl, dane GUS za 2025 rok, wyniki kontroli NFZ, informacje Ministerstwa Zdrowia oraz najnowsze zmiany prawne dotyczące TOPSOR i segregacji medycznej. Jej celem nie jest stworzenie kolejnego prostego rankingu szpitali, ale wskazanie, które wnioski są dobrze podparte danymi, a które pozostają hipotezami wymagającymi dalszego badania.

Najważniejszy wniosek: w siedmiodniowym oknie pomiarowym zakończonym 19 sierpnia 2026 roku 26,9% obserwacji przekraczało próg przypisany do priorytetu pacjenta. Dla 64,8% tych przekroczeń źródło nie podawało jednak rzeczywistego czasu — wiadomo było tylko, że próg został przekroczony. Zwykła średnia nie jest więc pełnym opisem kolejki.

1. Rosnący popyt, ale nie każda wizyta oznacza hospitalizację

Według Głównego Urzędu Statystycznego w 2025 roku z doraźnej pomocy medycznej w SOR-ach lub izbach przyjęć skorzystało 6,6 mln pacjentów — o 2,9% więcej niż w 2024 roku. Około 4,9 mln osób wypisano do domu, a 1,7 mln skierowano do hospitalizacji. W przybliżeniu trzy czwarte pacjentów korzystających z tej formy pomocy nie zostało następnie przyjętych do szpitala, a około jedna czwarta wymagała hospitalizacji.

Te proporcje bywają interpretowane jako dowód, że pacjenci „niepotrzebnie” trafiają na SOR. Taki wniosek jest zbyt daleko idący. Wypis do domu nie oznacza automatycznie, że zgłoszenie było nieuzasadnione: pacjent mógł wymagać pilnej diagnostyki, wykluczenia stanu zagrożenia albo krótkiego leczenia bez konieczności hospitalizacji. Do oceny zasadności potrzebne byłyby dane kliniczne, rozpoznanie, priorytet triażu i informacje o wykonanych procedurach.

Jednocześnie duży udział wypisów pokazuje, że SOR pełni nie tylko funkcję „bramy do hospitalizacji”. Jest także miejscem diagnostyki ostrych objawów, których ciężkości pacjent nie jest w stanie samodzielnie ocenić, oraz — w części przypadków — zastępczym punktem kontaktu wtedy, gdy inne segmenty systemu są niedostępne.

2. „Czas oczekiwania” i „czas pobytu” to dwa różne zjawiska

W debacie publicznej kilka różnych miar bywa opisywanych jednym słowem: kolejka. Tymczasem należy rozdzielić co najmniej cztery odcinki:

1. czas od pobrania biletu do rejestracji,
2. czas od rejestracji do segregacji medycznej,
3. czas od triażu do pierwszego kontaktu z lekarzem,
4. czas od pierwszego kontaktu do decyzji o wypisie, obserwacji lub przyjęciu na oddział.

Według danych Ministerstwa Zdrowia opisanych w lipcu 2026 roku średni całkowity czas pobytu pacjenta w SOR w styczniu i lutym 2025 roku wynosił 4 godziny i 27 minut. Miara obejmowała drogę od pobrania biletu aż do wypisu z SOR albo przeniesienia do innego oddziału. Nie można jej bezpośrednio porównywać ze wskaźnikiem kolejkisor.pl pokazującym oczekiwanie do pierwszego kontaktu z lekarzem. Są to inne punkty końcowe procesu. Źródło: dane MZ przytoczone przez Dziennik Gazetę Prawną.

To rozróżnienie ma praktyczne znaczenie. SOR może szybko rozpocząć kontakt z pacjentem, ale później długo czekać na wynik badania, konsultację specjalisty albo wolne łóżko na oddziale. Może być też odwrotnie: długi czas do pierwszego kontaktu może dotyczyć przede wszystkim pacjentów stabilnych, podczas gdy dalsza diagnostyka przebiega sprawnie. Jedna średnia nie wskazuje miejsca powstawania zatoru.

3. Jedna czwarta pomiarów przekraczała próg — lecz skala większości przekroczeń jest nieznana

W raporcie kolejkisor.pl obejmującym siedem dni i opublikowanym 19 sierpnia 2026 roku przeanalizowano 165 792 pomiary. W 44 521 przypadkach, czyli 26,9%, czas przekraczał próg zastosowany dla danego priorytetu triażu. Pełny raport tygodniowy.

Najważniejszy problem pojawia się poziom niżej. Spośród wszystkich przekroczeń 28 842 pomiary nie zawierały dokładnego czasu. Źródło informowało jedynie, że oczekiwanie było dłuższe niż określony próg. Statystycznie jest to prawostronne cenzurowanie danych: znamy dolną granicę wartości, ale nie znamy wartości rzeczywistej.

Struktura 165 792 pomiarów

Wśród samych przekroczeń obserwacje cenzurowane stanowiły 64,8%. Dla niemal dwóch trzecich naruszeń progu można więc odpowiedzieć „czy przekroczono?”, ale nie można odpowiedzieć „o ile?”.

Dlaczego zwykła średnia może mylić

Jeżeli komunikat „powyżej 120 minut” zostanie zapisany jako dokładnie 120 minut, średnia zostanie zaniżona. Jeśli takie rekordy zostaną całkowicie wyłączone z obliczeń, otrzymamy średnią wyłącznie dla łatwiejszej, niecenzurowanej części obserwacji. Obie strategie mają ograniczenia.

Dlatego w analizie kolejek należy równolegle publikować:

• medianę i średnią dla obserwacji z dokładną wartością,
• udział pomiarów przekraczających próg,
• udział pomiarów cenzurowanych,
• dolną granicę czasu dla obserwacji cenzurowanych,
• kompletność danych dla każdej placówki i priorytetu.

Dla analiz naukowych właściwsze od prostego podstawienia wartości granicznej mogą być metody przeznaczone dla danych cenzurowanych, np. analiza przeżycia albo modele czasu do zdarzenia. Ich zastosowanie wymaga jednak jasnej definicji momentu rozpoczęcia i zakończenia pomiaru oraz informacji, czy cenzurowanie wynika z działania systemu, sposobu raportowania placówki czy przekształcenia danych w źródle publicznym.

4. Przekroczenia nie rozkładały się równomiernie między priorytetami

W analizowanym tygodniu odsetki przekroczeń progów wyniosły:

Najwyższy udział przekroczeń dotyczył priorytetu średniego. To interesujący sygnał, ale wymaga ostrożności. Na wynik wpływa nie tylko organizacja oddziału, lecz także wartość progu, struktura pacjentów, sposób aktualizowania prognozy oraz mapowanie kategorii w danych źródłowych.

Szczególnej walidacji wymaga wynik 0,0% dla priorytetu wysokiego. Może oznaczać bardzo dobrą realizację pilnych świadczeń, ale może też wynikać z konstrukcji systemu, sposobu zapisu przekroczenia, małej zmienności wartości albo niepełnej zgodności kategorii między wersjami danych. Brak zarejestrowanego przekroczenia nie powinien być automatycznie utożsamiany z dowodem braku opóźnień, dopóki nie zostanie zweryfikowana semantyka pola.

5. Gdzie przekroczenia występowały najczęściej

Wśród placówek z co najmniej 30 pomiarami w tygodniu najwyższe odsetki przekroczeń odnotowano w następujących SOR-ach:

Lista pokazuje, że wysoki udział przekroczeń występował zarówno w mniejszych miastach, jak i w dużych ośrodkach akademickich. Nie pozwala jednak rozstrzygnąć, czy przyczyną była liczba zgłoszeń, ciężkość przypadków, dostępność diagnostyki, obsada, blokada łóżek w szpitalu czy sposób raportowania danych.

Jednotygodniowy ranking nie powinien być używany do trwałego etykietowania placówki. Dla badacza ważniejsze jest sprawdzenie powtarzalności: czy ten sam SOR pozostaje wysoko przez kilka lub kilkanaście tygodni, czy obserwowany epizod był krótkotrwałym skokiem.

6. Duże miasto nie zawsze oznacza najdłuższy czas

W tygodniowych raportach kolejkisor.pl największa średnia liczba osób widocznych jednocześnie w kolejkach dotyczyła dużych miast. Między dwoma dostępnymi oknami — raportami opublikowanymi 8 lipca i 19 sierpnia 2026 roku — wartości zmieniały się jednak nierównomiernie.

Źródła: raport z 8 lipca 2026 i raport z 19 sierpnia 2026.

Nie jest to pełny szereg czasowy i nie należy na tej podstawie mówić o trwałej poprawie lub pogorszeniu. Dwa przekroje wystarczają jednak, by pokazać, że obciążenie może być bardzo zmienne. Szczecin był liderem pierwszego zestawienia, lecz w drugim wartość była o ponad połowę niższa. Warszawa pozostawała natomiast wysoko w obu oknach.

„Średnia liczba oczekujących” oznacza przeciętny stan kolejki w chwilach pomiaru, a nie liczbę pacjentów obsłużonych w tygodniu. Miasto z dużą liczbą SOR-ów może mieć wysoką sumę oczekujących, a jednocześnie dużą przepustowość. Do porównań strukturalnych potrzebne byłyby co najmniej:

• liczba wizyt lub nowych zgłoszeń,
• liczba aktywnych stanowisk i personelu,
• liczba SOR-ów w agregacie miejskim,
• liczba oczekujących przypadająca na SOR,
• czas pobytu i liczba zakończonych procesów,
• liczba pacjentów oczekujących na łóżko poza SOR.

7. Jakość danych jest częścią jakości systemu

Problemy z danymi TOPSOR były identyfikowane jeszcze przed uruchomieniem publicznej mapy kolejek. W raporcie Departamentu Kontroli NFZ z 2023 roku wskazano, że w połowie 2022 roku w każdym miesiącu 15–30 SOR-ów nie przekazywało danych, ponieważ nie używało TOPSOR do obsługi pacjentów. Administrator odnotowywał również m.in. niewiarygodnie niskie lub wysokie czasy, brak danych o całych etapach obsługi, niezgodności między rejestracją a triażem, nieregularne przesyłanie informacji oraz raportowanie kończące się na rejestracji lub segregacji.

NFZ objął czynnościami sprawdzającymi 32 szpitale z 14 województw. Sankcje finansowe nałożono na 29 podmiotów, czyli 91% skontrolowanej grupy, a łączna wartość kar wyniosła 290 tys. zł. Raport NFZ „System TOPSOR jako obowiązkowe narzędzie…”.

Nie oznacza to, że każdy współczesny rekord cenzurowany jest błędem ani że brak dokładnego czasu dowodzi naruszenia obowiązków przez szpital. Pokazuje natomiast, że jakość technicznej rejestracji nie może być traktowana jako neutralne tło. Dane operacyjne są produktem procesu organizacyjnego: sposobu użycia systemu przez personel, integracji z lokalnym HIS, aktualizacji zdarzeń i reguł publikacji.

Nowsze informacje, przytoczone w lipcu 2026 roku na podstawie odpowiedzi Ministerstwa Zdrowia, wskazują, że od 2022 roku do czerwca 2026 roku NFZ przeprowadził 66 kontroli dotyczących działania SOR-ów, w tym 5 w pierwszym półroczu 2026 roku. Wśród powtarzających się nieprawidłowości wymieniano m.in. braki kadrowe, nieprzekazywanie danych do centralnego TOPSOR, nieprawidłową dokumentację i nieprawidłowe prowadzenie segregacji medycznej. Opis danych kontrolnych.

8. Sierpień 2026 tworzy punkt zwrotny w porównywalności danych

Od 1 sierpnia 2026 roku obowiązuje rozporządzenie zmieniające zasady działania TOPSOR. Nowe przepisy przewidują m.in. osobne mierzenie i prezentowanie czasu rejestracji, segregacji medycznej oraz oczekiwania na pierwszy kontakt z lekarzem, a także informacji o liczbie pacjentów w poszczególnych kolejkach i łącznej liczbie osób przebywających w SOR. Wprowadzono też prowadzenie segregacji według algorytmu Emergency Severity Index — ESI. Dz.U. 2026 poz. 963.

Jednocześnie szpitale mają czas na techniczne dostosowanie lokalnych systemów po udostępnieniu dokumentacji zmian. W praktyce może to tworzyć okres przejściowy, w którym placówki i systemy agregujące nie wdrażają zmian jednocześnie.

Dla analityka oznacza to ryzyko przerwania ciągłości szeregu czasowego. Zmiana obserwowanego wskaźnika po 1 sierpnia może wynikać z rzeczywistej zmiany organizacji pracy, ale także z:

• innej definicji etapu procesu,
• innego algorytmu przypisywania pilności,
• zmiany nazw lub mapowania priorytetów,
• wdrożenia nowej wersji systemu w różnym terminie przez różne placówki,
• większej kompletności danych po zmianie interfejsu.

Dlatego dane powinny otrzymać jawne oznaczenie wersji schematu, algorytmu triażu i daty migracji placówki. Bez takiej metadanej porównanie „przed–po” może pomylić efekt organizacyjny z efektem definicyjnym.

9. Dlaczego to ważne klinicznie — czego uczą badania międzynarodowe

Z danych kolejkisor.pl nie można wyprowadzić wniosku o wpływie opóźnień na śmiertelność w Polsce, ponieważ publiczny zbiór nie zawiera wyników klinicznych pacjentów. Międzynarodowa literatura pokazuje jednak, dlaczego warto rozwijać taki kierunek badań.

W retrospektywnym badaniu obejmującym 103 196 wizyt w fińskim oddziale ratunkowym najwyższy kwartyl zatłoczenia był związany z większym ryzykiem zgonu w ciągu 10 dni po uwzględnieniu czynników zakłócających. Iloraz szans wynosił 1,31 dla zatłoczenia w chwili przybycia i 1,27 dla maksymalnego zatłoczenia podczas pobytu. Autorzy podkreślili obserwacyjny charakter badania i brak podstaw do prostego przenoszenia wyniku między systemami. Eidstø i wsp., 2024.

Badania nad publikowaniem przewidywanych czasów oczekiwania sugerują z kolei, że informacja może wpływać na zachowanie pacjentów. W analizie z 2024 roku dodatkowe 30 minut prognozowanego czasu wiązało się w ciągu trzech godzin z 15% mniejszą liczbą oczekujących w placówkach urgent care i 2% mniejszą liczbą oczekujących w oddziałach ratunkowych; częściej rezygnowali pacjenci oceniani jako zdrowsi. Strobel, 2024.

Transparentność nie jest jednak automatycznie bezpieczna. Jeśli prognoza jest niedokładna, nieaktualna albo różnie liczona przez placówki, może kierować pacjentów na podstawie pozornej porównywalności. Z tego powodu publiczny czas powinien być pokazywany razem z godziną aktualizacji, kompletnością danych, definicją miary i ostrzeżeniem, że w stanie zagrożenia życia nie należy wybierać SOR-u wyłącznie według kolejki.

10. Co można stwierdzić, a czego jeszcze nie wiemy

Wnioski dobrze podparte danymi

• Popyt na pomoc doraźną wzrósł w 2025 roku.
• Przekroczenia progów były częste w analizowanym tygodniu.
• Duża część przekroczeń była cenzurowana, co ogranicza sens prostej średniej.
• Rozkład przekroczeń różnił się między priorytetami i placówkami.
• Obciążenie miast było zmienne między dostępnymi przekrojami.
• Niepełność i błędy raportowania TOPSOR były wcześniej dokumentowane przez NFZ.
• Zmiana prawna z sierpnia 2026 roku wymaga wersjonowania danych i ostrożności przy analizach w czasie.

Hipotezy wymagające dodatkowych danych

• Czy przekroczenia wynikają głównie z napływu pacjentów, braków personelu czy blokady łóżek?
• Czy placówki z wysokim odsetkiem przekroczeń pozostają nimi przez wiele miesięcy?
• Czy publiczna mapa rzeczywiście redystrybuuje pacjentów między SOR-ami?
• Czy krótszy czas do lekarza przekłada się na krótszy całkowity pobyt?
• Czy zmiana na ESI poprawi porównywalność i bezpieczeństwo triażu?
• Czy opóźnienia wiążą się w Polsce z readmisją, pogorszeniem stanu lub śmiertelnością?

11. Proponowany minimalny standard publicznego raportowania SOR

12. Agenda badawcza dla danych kolejkisor.pl

Największa wartość serwisu nie musi polegać na publikowaniu kolejnych rankingów. Systematycznie zbierane pomiary mogą stać się infrastrukturą badawczą, jeśli analizy będą prowadzone według jawnych zasad.

Model dobowo-tygodniowy

Należy oszacować typowy profil obciążenia dla każdej godziny i dnia tygodnia, osobno dla priorytetów i placówek. Pozwoli to odróżnić przewidywalny rytm od zdarzeń nietypowych.

Trwałość przeciążenia

Zamiast rankingu z jednego tygodnia warto mierzyć liczbę kolejnych tygodni powyżej określonego percentyla krajowego. Placówka przeciążona przez jeden tydzień jest innym przypadkiem niż placówka utrzymująca się w ogonie rozkładu przez kwartał.

Indeks jakości danych

Każdy SOR powinien otrzymać oddzielną ocenę kompletności raportowania: udział braków, częstość cenzurowania, opóźnienie aktualizacji, liczbę zmian wartości oraz zgodność między liczbą oczekujących a etapami procesu. Indeks jakości danych nie powinien być mieszany z indeksem obciążenia klinicznego.

Analiza zmiany ESI

Okres przed i po migracji powinien być analizowany jako quasi-eksperyment, ale dopiero po ustaleniu daty wdrożenia w każdej placówce. Naturalnym punktem końcowym byłaby zmiana udziału przekroczeń, kompletności i zgodności rozkładów — nie sama zmiana średniej.

Powiązanie z kontekstem

Do modelu warto dołączyć pogodę, święta, ferie, sezon infekcyjny, zdarzenia masowe i lokalną dostępność nocnej opieki. Dane te mogą wyjaśniać krótkotrwałe skoki, ale nie powinny być interpretowane przyczynowo bez odpowiedniego projektu badania.

Walidacja prognoz publikowanych pacjentom

Kluczowe pytanie brzmi nie tylko „jaki czas pokazano?”, ale „jak trafna była prognoza?”. Wymaga to porównania czasu przewidywanego w chwili przybycia z faktycznym czasem pierwszego kontaktu dla tej samej obserwacji lub kohorty.

Wnioski

Publiczne dane o SOR-ach weszły w nowy etap. Wiemy już wystarczająco dużo, by obserwować przeciążenie i identyfikować powtarzające się sygnały ostrzegawcze, ale jeszcze nie dość, by sprowadzać wydajność oddziału do jednej liczby.

Najbardziej wymowny rezultat tej analizy nie brzmi „najdłużej czeka się w mieście X”. Brzmi: w niemal dwóch trzecich pomiarów przekraczających próg nie znamy rzeczywistej skali przekroczenia. Nie przekreśla to użyteczności danych. Przeciwnie — wskazuje, jak powinny być rozwijane: z jawną informacją o cenzurowaniu, kompletności, wersji algorytmu i poszczególnych etapach pobytu.

Kolejka na SOR jest wskaźnikiem nie tylko pracy oddziału, ale całego przepływu pacjenta przez szpital i system opieki. Rzetelny monitoring powinien więc łączyć czas do lekarza z napływem pacjentów, przepustowością, oczekiwaniem na łóżko oraz jakością samego raportowania. Dopiero wtedy dane publiczne staną się narzędziem nie tylko informacyjnym, lecz także badawczym i zarządczym.

Ważne: Raport ma charakter informacyjny i analityczny. Nie zastępuje porady medycznej. W stanie nagłego zagrożenia zdrowia lub życia zadzwoń pod 112 lub 999 albo udaj się do najbliższego odpowiedniego SOR-u. Nie wybieraj placówki wyłącznie na podstawie publikowanego czasu oczekiwania.